Geçici iş ilişkisi; bir işçinin, kendi işvereni dışında başka bir işverenin işyerinde geçici olarak çalıştırılmasıdır.
Bu ilişki iki yolla kurulabilir:
- Özel istihdam bürosu üzerinden (kural olarak kullanılan yöntem)
- Holding içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka işyerine geçici görevlendirme şeklinde
🟦 1) Özel İstihdam Bürosu Aracılığıyla Geçici İş İlişkisi
Bir özel istihdam bürosu; kendi işçisi ile iş sözleşmesi yapar ve bu işçiyi başka bir işverene geçici olarak devreder.
Bu ancak belirli durumlarda mümkündür:
✔ Aşağıdaki durumlarda geçici iş ilişkisi kurulabilir:
- Doğum izni, analık hali, askerlik gibi iş sözleşmesinin askıda olduğu dönemlerde
- Mevsimlik tarım işleri
- Ev hizmetleri
- İşletmenin günlük işlerinden olmayan, aralıklı işler
- Acil iş sağlığı ve güvenliği gerektiren haller
- Öngörülemeyen ve önemli ölçüde üretim artışı
- Mevsimlik işler hariç dönemsel iş artışları
⏳ Süreler
- Analık/askerlik gibi hallerde → Durum sona erene kadar
- Tarım ve ev hizmetleri → Süre sınırı yok
- Diğer durumlar → En fazla 4 ay
- → Bu 4 aylık sözleşme toplamda 8 ayı geçmemek şartıyla 2 kez yenilenebilir.
⛔ Süre bitince aynı iş için 6 ay geçmeden yeniden geçici işçi çalıştırılamaz.
🟦 2) Geçici İş İlişkisinin Yasak Olduğu Yerler
Aşağıdaki işyerlerinde geçici işçi çalıştırılamaz:
- Toplu işçi çıkarımı yapılmış işyerleri → 8 ay boyunca
- Kamu kurum ve kuruluşları
- Yer altı maden işyerleri
🟦 3) Geçici İşçi Sayı Sınırı
- Geçici işçi sayısı, işyerindeki toplam işçi sayısının en fazla 1/4’ü olabilir.
- 10 ve daha az işçi varsa → 5 işçiye kadar geçici iş ilişkisi kurulabilir.
- Kısmi çalışanlar, tam süreli karşılıklarına dönüştürülerek hesaplanır.
🟦 4) Geçici İşçi Çalıştıran İşverenin Yükümlülükleri
Geçici işçi alan işveren;
✔ Talimat verme yetkisine sahiptir.
✔ Açık pozisyonları geçici işçiye bildirmek zorundadır.
✔ İş kazası ve meslek hastalığını derhal bildirmekle yükümlüdür.
✔ Geçici işçiyi sosyal hizmetlerden eşit muameleye göre yararlandırır.
✔ İş sağlığı ve güvenliği eğitimini verir.
✔ Sendika temsilcisine bildirim yapar (varsa).
✔ Ödenmeyen ücretleri kontrol eder ve gerekirse işçinin hesabına öder.
🟦 5) Geçici İşçinin Hakları
- Daimi işçi olsaydı alacağı temel çalışma koşullarının altında çalıştırılamaz.
- Geçici işçi, çalışmadığı dönemlerde özel istihdam bürosunun sağladığı eğitim/çocuk bakım hizmetlerinden yararlanır.
- Avans ve borç talep edemez (özel istihdam bürosu ücretine mahsup edilmesin diye).
🟦 6) Sözleşmelerde Bulunması Gerekenler
1) Geçici işçi – Özel istihdam bürosu (İş sözleşmesi)
- Yazılı olmalıdır.
- İşçinin çağrılmama süresi belirtilir (max. 3 ay).
2) Özel istihdam bürosu – Geçici işveren (Geçici işçi sağlama sözleşmesi)
Bu sözleşmede şunlar yer alır:
- Başlangıç-bitiş tarihi
- İşin niteliği
- Hizmet bedeli
- Tarafların özel yükümlülükleri
- İşçinin başka bir işyerinde çalışmasını engelleyen hükümler konulamaz.
🟦 7) Süre Bitmesine Rağmen Çalışmaya Devam Edilirse
Süre biter ve geçici işçi çalışmaya devam ederse:
➡ Geçici işçi ile geçici işveren arasında belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır.
🟦 8) Holding / Şirketler Topluluğu İçinde Geçici Görevlendirme
- İşçi, kendi işvereninin yazılı onayıyla aynı grup şirket içinde başka bir işyerine gönderilebilir.
- En fazla 6 ay süreyle yapılır, 2 kez yenilenebilir.
- Ücret ödeme yükümlülüğü devreden işverendedir.
🟨 Kısa Özet – En Temel Noktalar
| Konu | Özet |
|---|---|
| Nasıl kurulur? | Özel istihdam bürosu veya holding içi görevlendirme ile |
| Maksimum süre | 4 ay + 2 yenileme (toplam 8 ay) |
| Sınır | İşçi sayısının %25’i (10’dan az ise max 5 işçi) |
| Yasak alanlar | Kamu, yer altı maden, toplu çıkarımdan sonraki 8 ay |
| Ücret kontrolü | Geçici işveren her ay kontrol eder |
| Haklar | Daimi işçiyle aynı temel çalışma koşulları |
| Eşitlik | Sosyal hizmetlerden eşit yararlanma |
